Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

Tienduizenden roestende gifgasgranaten in een Belgisch bos: dat is de gruwel van Houthulst.
De gruwel van Houthulst

Een onvoorstelbare hoeveelheid gifgas ligt vlak voor Knokke in zee, zodat de dood geduldig wacht aan het Belgische strand.
De dood wacht geduldig aan het Belgische strand

Oorlogschemie/Restanten van de oorlog

De Eerste Wereldoorlog ligt meer dan 80 jaar achter ons. Toch zijn er nog steeds sporen van terug te vinden. Zo meldden de kranten regelmatig nog van ongelukken met blootliggende granaten. Deze komen weer aan het oppervlak door bijvoorbeeld boeren die het land omploegen. Ook de aanleg van wegen of het bouwen van huizen brengt het nodige aan de oppervlakte. Vooral nabij Verdun en bij Ieper behoort dit nog tot de bijna dagelijkse praktijk. Maar er zijn meer restanten. Vlak na de oorlog zijn grote hoeveelheden overtollig oorlogsmaterieel in zee gedumpt. De reden hiervoor was simpel. Opslag op land was kostbaar en gevaarlijk. Dumpen in zee leek een goedkope en afdoende oplossing. Voor de Belgische kust ter hoogte van Knokke-Heist ligt op slechts enkele kilometers uit de kust zo'n stortplaats. Het gaat om een zandbank, de Paardenmarkt, waar mogelijk zo'n 35.000 ton munitie ligt. Een derde hiervan bestaat uit gifgasgranaten met onder andere chloorpicrine, fosgeen, mosterdgas en arseenverbindingen.

Maar er is meer. In het Belgische dorp Houthulst ligt een opslagdepot voor munitie uit de Eerste Wereldoorlog. Houthulst ligt niet ver van Ieper; een gebied waar de bodem ooit bijkans verzadigd was van munitie en gifgasgranaten. In het depot in Houthulst, onder verantwoordelijkheid van het Belgische Ministerie van Defensie, liggen 20.000 gifgasgranaten: blindgangers uit de Eerste Wereldoorlog. Er zijn veel van die blindgangers. Dat komt vooral door de zachte grond rond Ieper. De granaten ondervonden daardoor bij het neerkomen weinig weerstand en ontploften niet. Het is uiteraard wel cynisch dat een land als België dat jarenlang geteisterd is doordat het aan het front lag nu ook met deze erfenis wordt opgezadeld. En alhoewel deze oorlog ver achter ons ligt, is hij hier nog actueel. Elk jaar komt rond Ieper 200.000 kilo aan munitie aan de oppervlakte. Een aanzienlijk deel hiervan bestaat uit gifgasgranaten. Het onschadelijk maken van de gifgasgranaten is een bewerkelijke bezigheid. Eerst moeten de graten worden 'doorgelicht&' om te zien of het om gewone of gifgasgranaten gaat. Is het een gifgasgranaat dan wordt met een robot een gat geboord en het gifgas uit de granaat gezogen. Het gifgas gaat naar een afvalverwerkend bedrijf in Antwerpen dat het gifgas onder hoge temperaturen verbrandt.

Oorlogschemie: van de Tweede Wereldoorlog naar Saddam Hussein