Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

Dossier
Vreemde chemie 

K2r
Stripverhalen
Vreemde namen
Amateurs in Brussel
Niet echt

Zo ziet het eruit

Parisite
Parisite

Cummingtonite
Cummingtonite

Arsole
Arsole

De onovertroffen website van Paul May Molecules with Silly
or Unusual Names

Vreemde namen

Formule antipainNamen van sommige verbindingen doen het goed op verjaardagsfeestjes van niet-chemici (overigens soms ook bij samenscholingen van chemici). De Engelse chemicus Paul May heeft er blijkbaar een levenswerk van gemaakt om een overzicht te maken van stoffen met vreemde en grappige namen. In het Nederlands zijn dergelijke inspanningen ons tot nu toe niet bekend. We moeten het dus doen met de Engelse curiosa. Ze zijn dan vaak ook alleen leuk, omdat de woordspellingen in het Engels werken, maar in het Nederlands niets zouden voorstellen. Wat dacht u van de stof met de naam antipain? U wordt misschien verleid tot het uitspreken van deze naam als antipeen. Van een chemicus mag je echter verwachten dat hij het goed uitspreekt: antipa-iene. Feit is dat de stof, met als echte naam [(S)-1-Carboxy-2-Phenyl]-carbamoyl-Arg-Val-arginal, ondraaglijke pijn veroorzaakt als hij op de huid wordt gebracht. Wij maakten een keuze voor u uit de vreemde verzameling van Paul May.

De eerste is een stof met de naam Parisite. Parisite is een mineraal en bij vluchtige lezing lijkt de naam te suggereren dat het op andere op stoffen groeit. De stof is echter genoemd naar zijn ontdekker, J J Paris, een mijneigenaar uit Columbia. Parasite heeft de indrukwekkende formule Ca(Nd,Ce,La)2(CO3)3F2. Het is overigens heel goed mogelijk dat de stof in het Nederlands Parisiet heet.

Formule megaphoneWe vervolgen met Megaphone. Een vreemde naam voor een niet zo bijzondere stof. De stof komt voor in de wortels van de plant Aniba Megaphylla. Daar komt het deel megaph- in de naam van. Het laatste deel, -one, duidt op een bepaald onderdeel in de stof.

Ook aardig is een stof met de naam DEAD. DEAD is een afkorting van diethylazodicarboxylate. DEAD is bij kamertemperatuur een oranje vloeistof met opmerkelijke eigenschappen: explosief, schok- en lichtgevoelig, toxisch, mogelijk carcinogeen en irriterend voor de huid. Dus niet zo'n gekke naam, alhoewel .... er zijn natuurlijk heel wat stoffen met soortgelijke eigenschappen.

En natuurlijk zitten er ook stoffen die ons het menselijk functioneren doen denken. Wat dacht u van Arsole? Natuurlijk alleen leuk bij een net niet correcte Engelse uitspraak. En wat te denken van Cummingtonite? Het is een mineraal met als officiële naam magnesiumijzersilicaathydroxide en als formule is (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2. De naam is ontleend aan de plaats waar de stof het eerst is gevonden: Cummington, Massachusetts, USA.