Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

Keukenzout

Kristalrooster keukenzout
Gewoon keukenzout is chemisch niets anders dan natriumchloride (NaCl). De stof is regelmatig opgebouwd uit natrium- (Na, rode bolletjes)– en chloride-ionen (Cl, gele bolletjes).

Culinaire zouten

Zout is een veelgebruikt genotmiddel. Het gebruik als smaakversterker is al duizenden jaren oud. Legendarisch zijn de verhalen uit de tijd dat zout moeilijk te verkrijgen was en daarom een hoge prijs had. Zout, of liever gezegd keukenzout, is echter al lang gedegradeerd tot een weliswaar veel gebruikt, maar goedkoop product-zonder-aanzien. Hoe kan het ook anders voor iets dat chemisch gezien niets anders is alles simpel natriumchloride (NaCl; ook wel steenzout genoemd) en dat in onvoorstelbare hoeveelheden in de bodem voorkomt. In Nederland wordt sinds 1918 zout gewonnen uit zoutlagen op enkele honderden meters diepte eerst bij Boekelo, later bij Winschoten en Hengelo. Dit zout is honderden miljoenen jaren geleden ontstaan als afzetting uit zeewater. Het daar gewonnen zout weerspiegelt de samenstelling van zeewater en bevat daarom naast natriumchloride ook magnesiumchloride (MgCl2). Magnesiumchloride heeft de eigenschap water aan te trekken en wordt daarom als van het gewonnen zout keukenzout gemaakt moet worden meestal verwijderd. Het is verder toegestaan om aan keukenzout kleine hoeveelheden antiklontermiddel toe te voegen. Bij het bekende Jozo zout gaat om de hulpstoffen E335 en E336 (natrium– en kaliumferrocyanide, Na4Fe(CN)6 en K4Fe(CN)6). Aan keukenzout mag ook nog jodium worden toegevoegd. Strikt genomen is de benaming jodium onjuist. Het gaat niet om jodium (I2), maar, naar we hopen mogen, om jodide. De grootste zoutfabrikant ter wereld is het van oorspong Nederlandse AkzoNobel. Dit bedrijf maakt onder andere keukenzout uit het genoemde steenzout.

Zeezout: ook zout?

Eén van de grootste zoutproducenten ter wereld, AkzoNobel, schrijft op zijn website over het concurrerende zeezout: 'Sommige mensen denken dat zeezout beter is voor de gezondheid. Dat is onjuist. Het bevat wel meer mineralen dan keukenzout, maar deze hoeveelheden zijn echter te verwaarlozen. In zeezout kunnen bovendien verontreinigingen zitten, zoals zware metalen.' In andere landen wordt daar soms anders over gedacht. Zo wordt in zuidelijke landen van oudsher zout gewonnen uit zeewater. Gewoon water laten verdampen en het zout blijft achter. Dergelijk zout heeft altijd classificaties gekregen als 'natuurlijk', 'zuiver' en is altijd omgeven geweest met het adagium van 'gezonder'. Pikant is echter dat het uit steenzout gewonnen zout veel schoner is dan het uit zeewater gewonnen zout. Steenzout is immers miljoenen jaren uit en dateert dus uit de tijd van ver voor de milieuverontreiniging. En dat is iets dat van tegenwoordig uit zeewater gewonnen zout niet gezegd kan worden. Dit alles weerhoudt de zoutfabrikanten, waaronder ook AkzoNobel, er niet van zout op de markt te brengen dat uit zeewater bereid is. Men brengt dit aan de man onder prachtige namen premiumzouten, culinaire zouten enzovoorts.

Onzinteksten

Zo kunnen we onzinteksten tegen komen als:

JOZO® Sel-Gris de Guérande fin ....dit waterverse zeezout is met de molensteen zeer fijn gemalen waardoor het zijn natuurlijke mineralen en smaak behoudt....

JOZO® Ocean Springs.....luxe zeezout met piramidevormige zeezoutkristallen die zorgen voor een milde en specifieke smaak......De milde zeesmaak die u dan proeft is oervers en puur natuur.......

Flower of the Ocean®...very small, white crystals that naturally form on top of the brine. These contain all the minerals of the clean Celtic waters. This salt has a very unusual and precious character. Often described as "the feminine salt," this is the finest gourmet salt available...…

Halen Môn …..comprises particularly pure, white crystals and contains no additives whatsoever. The crystals are a 100% natural food, providing a balance of minerals and trace elements (such as zinc, calcium and magnesium) essential to the human body, if it is to function efficiently…..

Het lijkt niet waarschijnlijk dat er voor de verschillende beleving van de zoutsoorten een chemische verklaring is, ten minste voor zover ze op basis van vooral natriumchloride zijn gemaakt. Nee, veeleer zal het gaan om een verschil in beleving door een verschil in textuur. Grove of fijne korrels of vlokken: dat maakt wel degelijk uit voor de smaakbeleving. En voor de rest is het een hoop flauwekul.