Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

Een chemicus zegt: 'N=stikstof'.

Stikstof: van zegen tot plaag

Stikstof is één van de bouwstenen van eiwitten en daarmee essentieel voor alle vormen van leven. Stikstof is ook het element dat in de atmosfeer het meest voorkomt. Helaas verkeert deze stikstof in een vorm die door planten niet benut kan worden: het is elementaire stikstof (N2). De stikstof moet eerst omgezet worden in nitraat, geoxideerd stikstof, of ammonium, gereduceerd stikstof, voordat planten er wat kunnen. In de natuur zijn alleen een beperkt aantal bacteriën en algen in staat om elementair stikstof om te zetten. Ook bliksem zorgt in geringe mate voor de omzetting van elementair stikstof in stikstofoxiden. Verder zijn er bacteriën die stikstofverbindingen in dode materie weer omzetten in atmosferisch stikstof. Door deze omstandigheden is stikstof in een natuurlijk, ongestoord ecosysteem een kostbaar goed en een beperkende voedingsstof.

De natuur gaat daarom ook zuinig om met stikstof.
Wetenschappers ontdekten in de 19de eeuw de rol van stikstof als beperkende voedingsstof. Maar ook vonden ze dat de toediening van extra stikstof aan gewassen kon leiden tot hogere opbrengsten. In feite was dit een wetenschappelijke bevestiging van een al veel langer bekend fenomeen, namelijk dat toediening van dierlijke mest aan het land de opbrengst van gewassen verhoogt. Zo was dus duidelijk hoe het werkte: mest bevat stikstof. Meer stikstof, betere groei van gewassen, meer voedsel. Deze bevindingen, gecombineerd met een toenemende vraag naar voedsel, leidde tot een verhoogde vraag naar stikstof in een geschikte vorm. Maar waar dat te vinden?

Onuitputtelijke voorrraden