Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

Boekomslag Treu bis in den Tod

Treu bis den Tod. Von Deutsch- Ostafrika nach Sachsenhausen van Marianne Bechhaus-Gerst is verschenen bij Ch. Links Verlag.

Stolpersteine

Aanvulling 4 mei 2014: plannen voor Stolpersteine in de wijk Zuilen van Utrecht; zie Stolpersteine Zuilen.

Een Stolperstein is een soort gedenksteen. Het NRC spreekt van een 'gedenkklinker'. Dat zouden wij niet zo zeggen; een klinker is van steen. De Stolperstein is echter van messing. Maar wat gedenkt deze 'steen' dan?

De Stolpersteine zijn van de hand van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. Demnig wil met zijn 'stenen' de slachtoffers van de naziterreur herdenken. Volgens eigen zeggen zijn er tot eind 2006 al 6000 stenen in 190 gemeentes gelegd. Opmerkelijk is dat deze stenen liggen bij de huizen waar de bewuste mensen voor het laatst hebben gewoond. Vele Duitse steden zijn inmiddels 'voorzien' van Stolpersteine. Een aantal steden heeft zelfs speciale websites ingericht (zie rechts).

Demnig zegt zelf dat hij in 1993 met de ontwikkeling van het idee van de Stolpersteine is begonnen. De eerste 'steen' is gelegd in 1997 in Berlin-Kreuzberg. De autoriteiten hadden hiervoor geen toestemming gegevens; later is deze steen alsnog gelegaliseerd. Sindsdien hebben veel Duitse steden het concept van de Stolpersteine omarmd als een gepaste manier op te herinneren aan weggevoerde stadsgenoten. Inmiddels hebben de Stolpersteine ook hun weg naar het buitenland gevonden. In bescheiden mate zijn ze ook te vinden in Oostenrijk en Hongarije.

Directe aanleiding tot de publiciteit in de NRC was het verschijnen van het boek Treu bis den Tod. Von Deutsch-Ostafrika nach Sachsenhausen van Marianne Bechhaus-Gerst. Het boek verhaalt over de merkwaardige maar ook treurige lotgevallen van Mahjub bin Adam Mohamed.

De lotgevallen van Mahjub bin Adam Mohamed

Stolperstein Stolperstein

Links Het prototype van de Stolperstein op de website van Gunter Demnig.
Rechts Een Stolperstein bij het huis Auguststraße 17 in Berlijn. Hier woonden 66 mensen van joodse afkomst. Regina Schrimmer werd op 19 januari 1942 op transport gezet. Foto © Voortschrijdende Inzichten, 2007.

Stolpersteine

Stolpersteine van de familie Schneebaum in de Rosenthaler Straße nabij de uitgang van de Hackesche Höfe in Berlijn. Foto © Voortschrijdende Inzichten, 2007.

Stolpersteine ook in Utrecht

De Stolpersteine zijn inmiddels ook tot Nederland doorgedrongen. Zie ook Lijst van Stolpersteine in Nederland. In Utrecht zochten we ze op. Er liggen er bij de Schoutenstraat 12 en de Nieuwegracht 92.

Stolpersteine in de Schoutenstraat

Stolperstein bij de Schoutenstraat 12, Utrecht. Foto © Voortschrijdende Inzichten, 2014.

Stolpersteine op de Nieuwegracht

Stolpersteine bij de Nieuwegracht 92, Utrecht. Foto © Voortschrijdende Inzichten, 2014.