Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

Maus Gatsonides

Maus Gatsonides
Maus Gatsonides in de jaren vijftig met één van de vele bekers die hij heeft gewonnen.

Leven als de bliksem
Toon Kortooms, Leven als de bliksem, 1996.

Gatsonides: leven als de bliksem

Avonturier, uitvinder, snelheidsduivel, all round rallyerijder, vermaard coureur, autobouwer, levenskunstenaar..' Dit schrijft Toon Kortooms in zijn boek Leven als de bliksem over Maus Gatsonides. Maar Gatsonides was meer: vrouwenjager, hartenbreker, valsspeler en bedenker van de Gatsometer. Het verhaal over een merkwaardige man die in 1998 overleed.

We kennen ze allemaal wel: de flitspalen bij de verkeerslichten, de verdekte opstellingen om de snelheid te meten, de handbediende snelheidsmeters waarmee de politie langs de weg blijkt te staan. Ze hebben alle gemeen dat ze aanleiding kunnen geven tot forse boetes, maar ook dat ze ontsproten zijn aan het brein van één en dezelfde man: Maus Gatsonides.

Maurits Gatsonides werd geboren in 1911 op Java als zoon van Maurits Gatsonides, assistent-resident op Java, en Leonora van der Spil. Maurits, of Maus zoals gewoonlijk wordt genoemd, maar ook wel Maurice in het buitenland, is van jongs af aan een avontuurlijk figuur. Toon Kortooms beschrijft in zijn boek Leven als de bliksem zonder enige terughoudendheid de vele escapades van de jonge Maus. Wat hierbij opvalt, is dat de jongen al op jeugdige leeftijd een voorkeur heeft voor motoren, auto's en vrouwen. Vlak voor de oorlog stort hij zich, zonder enige ervaring, in de rally van Monte Carlo. Een rally over gewone wegen met de normale verkeersregels dwars door Europa, maar wel met allerlei klassementsproeven. Na de oorlog was hij er ook weer bij. Het hoogtepunt bereikte Gatsonides in 1953 toe hij met een Ford Zephyr de rally van Monte Carlo won. Nog vele jaren zou hij deelnemen aan rally's en races, maar het succes uit 1953 zou hij nooit meer evenaren.

Volgens informatie die wij vonden op de website van Ben Uijtenhaak liet Gatsonides al in 1939 speciaal een raceauto bouwen: de Kwik. Hij heeft hier ook daadwerkelijk mee geracet: de Prijs van Zandvoort en de rally Luik-Rome-Luik, beide in 1939. Opmerkelijk is dat Gatsonides al in het begin van de oorlog voorzag dat er een tekort aan benzine zou ontstaan. Hij bedacht een auto die op gas liep. Als brandstof diende houtskool. Ze hebben tijdens de gehele oorlog goede diensten bewezen, want ze blonken uit in betrouwbaarheid. Legendarisch zijn de financiële problemen van Gatsonides. Zijn voorliefde voor snelle auto's is hier ongetwijfeld debet aan. Zijn liefde ging zo ver dat hij ook (snelle) auto's bouwde. Acht heeft hij er gebouwd in de periode 1946-1951; verschillende modellen in een oplage van slechts één of twee. Enige beroemdheid heeft de Platje verworven. Gatsonides gaat begin jaren vijftig failliet, maar overleeft volgens eigen zeggen door zijn verdiensten in de racerij.

Het leven van Gatsonides neemt in 1958 een andere wending, als hij een fabriek begint voor het vervaardigen van apparatuur voor het meten van de snelheid van auto's. Curieus: een autocoureur wordt snelheidsmeter. Zelf zegt hij hierover: 'Je moet de snelheid beperken voor zover dat nodig is. Jammer genoeg rijden vele chauffeurs harder dan ze kunnen sturen. Er zijn tegenwoordig veel slechte koetsiers op de weg. Af en toe krijg ik wat jonge knaapjes achter mij aan. Als ze zien dat er een oud mannetje voor hen hangt, dan beginnen ze al te toeteren. Ze springen even later bijna uit hun vel als ik hen het nakijken geef. Maar dat wil niet zeggen dat ik de openbare weg als mijn privé racebaan beschouw. We moeten nu eenmaal maximumsnelheden handhaven'. En: 'Tijdens sommige rally's moest je echt op tijd rijden. Het was dan belangrijk om te weten hoe snel je reed om juiste schattingen te maken. Daarom kwam ik op het idee om een snelheidsmeter te ontwikkelen. Later kwamen daar allerlei andere apparaten bij. Meters voor de politie, meters om tijden in een zwembad te meten, noem maar op. Het meest bekende resultaat is de Gatsometer.

Over de Gatsometer

Blussen van oververhitte remmen
Tijdens de Rally van Monte Carlo was hulp onderweg streng verboden. Gatsonides had echter op diverse plaatsen langs het parcours voor de klassementsproeven helpers met emmers water georganiseerd. Zij moesten de oververhitte remmen koelen. De foto is het bewijs voor het 'bedrog' van Gatsonides. Zelf verklaarde hij dat deze mensen daar 'toevallig' hadden gestaan.