Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

Het vroegere provinciale
kenteken-
systeem

A = Groningen
B = Friesland
D = Drenthe
E = Overijssel
G, GZ = Noord Holland
H, HZ = Zuid Holland
K = Zeeland
L = Utrecht
M = Gelderland
N = Noord Brabant
P = Limburg
R = Departement
De provincies Noord- en Zuid-Holland hadden twee codes, omdat anders niet genoeg kentekenplaten uitgegeven konden worden.

Niets simpeler dan een nummerbord

De kentekens voor Nederlandse voertuigen zijn binnenkort weer eens op. Dat betekent dat het huidige systeem van twee cijfers-twee letters-twee letters vervangen moet worden. Maar wat wordt het dan? En hoe ging het vroeger? En hoe doen ze het in het buitenland? Een kijkje in de onoverzichtelijke wereld van de kentekenplaten.

De Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) is in Nederland de instantie die gaat over de kentekens van motorvoertuigen. Deze instantie heeft onlangs een paar verrassende wijzigingen aangekondigd. Zo hebben per 1 september 2005 brom- en snorfietsen een eigen type kentekenplaat gekregen. Veel ingrijpender is echter dat de serie kentekenplaten volgens het systeem twee cijfers-twee letters-twee letters (12-AB-CD) binnenkort geheel verbruikt is. De RDW heeft daarom een nieuwe reeks gedefinieerd: twee cijfers-drie letters-een cijfer, dus 12-ABC-3.

Het huidige systeem, waarvan de wortels in het begin van de jaren vijftig liggen, komt daarmee tot een eind. De RDW wil geen mededelingen doen over het tijdstip waarop het eerste kenteken volgens het nieuwe systeem uitgegeven zal worden. De gedachte hierachter is dat de RDW wil voorkomen dat mensen de aankoop van een nieuwe auto uitstellen, totdat de nieuwe reeks in gebruik is genomen. Dit verschijnsel heeft in het verleden een rol gespeeld bij het aankoopgedrag van consumenten. De consument redeneert dat een nieuwe auto met een kenteken dat nog in de oude reeks zit, veel ouder is dan een auto met een kenteken volgens de nieuwe reeks; ook al is het verschil maar een dag. Bedrijfsauto's en personenauto's maken inmiddels gebruik van dit systeem.

Hoe het allemaal begon
De RDW meldt met gepaste trots dat Nederland het eerste land ter wereld was dat met kentekenplaten voor auto's kwam. Dat was in 1898. Het eerste systeem was een eenvoudig nummersysteem waarbij oplopende nummers werden gebruikt. In januari 1906 werd het laatste nummer, nummer 2065, uitgegeven. De provincies namen daarna de uitgifte van kentekenplaten over. Het provinciale systeem was eveneens eenvoudig: een nummercode voorafgegaan door een provinciecode. De nummercode bestond hierbij uit vijf cijfers. Impliciet betekent dit dus niet meer dan 99.999 kentekens per provincie. Provincies met verhoudingsgewijs veel auto's hadden daarom meer dan één lettercode (zie tekstkader rechts).

In 1951 volgde weer de overgang naar een nationaal systeem: het begin van het systeem waar we nu de laatste fase van meemaken. In 1951 lag het begin met de combinatie van twee letters, twee cijfers en twee cijfers. Het eerste kenteken dat werd afgegeven, was ND-00-01. Een snelle rekensom leert dat het maximale aantal kentekens bij dit systeem ligt op 5,76 miljoen (=24x24x10x10x10x10). In werkelijkheid ligt het aantal veel lager, omdat bijvoorbeeld klinkers niet mee mogen doen. Dat scheelt al gauw zo'n 40%. Dat is ook de reden dat de latere systemen ook lang niet hun 'maximum' haalden. Zo kregen we nog het systeem AB-DC-01 met maximaal zelfs 33.176.000 (=24x24x24x24x10x10) mogelijke kentekens. Door de uitsluiting van de klinkers bleven er daar maar 40% van over. En de laatste serie was van de soort 01-AB-CD met een zelfde maximum.

Bij het nieuwe systeem 12-ABC-3 ligt het maximale kentekenplaten 'slechts' op 17.560.000 (=10x10x24x24x24x100). Maar ook hier raken we heel wat kwijt door de uitsluiting van de klinkers: 50%. Kijken we alleen naar de personenauto's dan zullen in het nieuwe systeem maar 10% van de alle potentieel mogelijke combinaties gebruikt kunnen worden. Had dat nu allemaal niet anders gekund? Natuurlijk, geef gewoon een voldoende lange cijfercode en het komt allemaal goed of, nog beter, een moderne streepjescode. Ook handig te scannen en te verwerken!

Het Nederlandse systeem

Oude auto met Utrechts nummerbordDe auto met het eerste landelijke kenteken
Links Een auto met een kentekenplaat volgens het provinciale systeem. Hier een uit de provincie Utrecht. Curieuze foto overigens: met de auto de natuur in. En wat voor auto! Een echte Citroën.
Rechts De eerste auto met een kenteken volgens het nationale systeem: ND-00-01. Het speelde zich af in 1951.