Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

De andere publicatiereeksen

Panorama

Panorama

Inzichten

Voortschrijdende Inzichten

Publicatiereeks LUVO

Gravure uit de negentiende eeuw: rokende schoorstenen=vooruitgangEr valt veel te vertellen over lucht en de kwaliteit ervan. Vroeger was er luchtverontreiniging of luchtvervuiling. Deze woorden geven al aan dat het niet helmaal in orde was, maar veel werd er niet tegen gedaan. Rokende schoorstenen, smerige fabrieken en industrieën: dat was vroeger het beeld dat hoorde bij luchtverontreiniging. Luchtverontreiniging werd tot in de jaren vijftig van de vorige eeuw gezien als een soms hinderlijk, maar verder onvermijdelijk bijverschijnsel van industrialisatie, opbouw en ontwikkeling.

Daarbij liep het soms echter volledig uit de hand, zoals bij de luchtverontreinigingsrampen in de Maasvallei bij Luik, België, in december 1930 of in Donora in de Verenigde Staten in oktober 1948. In al deze gevallen waren direct aanwijsbare industriële emissies de oorzaak van de catastrofes. Het aantal doden dat werd toegeschreven aan de uitzonderlijk hoge niveaus van luchtverontreiniging, liep in de tientallen en mogelijk zelfs meer.

Het meest aansprekende voorbeeld in de geschiedenis van luchtverontreinigingsepisodes was echter de periode met extreme smog in Londen in december 1952. Hierbij vielen naar schatting duizenden doden meer dan normaal. Nu was het optreden van smog in Londen niet bijzonder; de stad had in dit opzicht een historie die terugging tot de veertiende eeuw. Londen had dan ook aan de wieg gestaan van zowel het fenomeen smog als het woord smog. Smog is immers niets anders als een samentrekking van de woorden fog (mist) en smoke (rook). En dat was iets waarmee de stad Londen een lange geschiedenis had.

London smogWat 1952 bijzonder maakte, was dat er werd gemeten. Hierdoor was er inzicht in de concentraties van luchtverontreinigende stoffen. Zo werd vastgesteld dat de maximale daggemiddelde concentratie van zwaveldioxide 2 mg/m³ bedroeg en die van rook 1,5 mg/m³. Dit zijn voor ons tegenwoordig onvoorstelbaar hoge concentraties. Het zou overigens niet de laatste keer zijn dat Londen werd getroffen door een luchtverontreinigingsepisode. Ook in 1956 en 1962 volgden nog episodes, zij het minder ernstig als in 1952. In Nederland hebben zich situaties met extreem hoge niveaus van luchtverontreiniging, voor zover gedocumenteerd, voor het eerst pas in 1959 en daarna in 1961 en 1962 voorgedaan.

Dit ligt allemaal ver achter ons, zo denken velen. Ja en nee. Er is tegenwoordig enerzijds voortdurend onrust over fijn stof, waarvan de concentraties in de lucht veel te hoog zouden zijn. Maar anderzijds is de lucht in de Nederlandse steden schoner dan ooit. Onze voormalige hoofdredacteur, Ed Buijsman, was zo vriendelijk om zijn archief aan ons over te dragen. We hebben dat verheven tot een nieuwe publicatiereeks: LUVO. Lees in deze reeks over luchtverontreiniging toen en nu.

Zure regen: wat was het ook al weer?

Populaire presentaties van zure regen

Fijn stof

Stof in Nederland

Stedelijke luchtkwaliteit in Nederland

Stikstofdioxide

Geschiedenis van het chemische neerslagonderzoek

'Er zij een meetnet ...'

De DEMKA staalfabriek in Utrecht

De ramp in de Maasvallei in 1930

Een geannoteerd overzicht van publicaties over de chemische samenstelling van lucht en neerslag in Nederland

Smog de maat genomen

 

Voor inhoudelijke vragen en opmerkingen kunt u zich via de e-mail direct wenden tot Ed Buijsman.