Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

Het scheve wereldbeeld

Z

Vooral Ronald Prud'homme van Reine heeft veel gepubliceerd over de Nederlandse maritieme geschiedenis. Zie bijvoorbeeld 'Rechterhand van Nederland' (1996) [over Michiel Adriaenszoon de Ruyter], 'Zeehelden' (2005) en 'Opkomst en ondergang van Nederlands gouden vloot' (2009).

Zeeheld

Typisch vooral Nederlands verschijnsel, ontstaan in de zeventiende eeuw toen de Verenigde Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden zich tot een wereldmacht ontwikkelde. Aangezien het land zich had ontwikkeld tot een handelsnatie en veel handel via zee werd bedreven, waren er regelmatig maritieme conflicten met andere Europese landen. Al langer - sinds 1568- woedde de 80-jarige oorlog met Spanje, waarmee ook op zee oorlog werd gevoerd. Daarnaast werden kapers bestreden, waren er diverse oorlogen met Engeland, was er nog het rampjaar 1672 en werd deelgenomen aan oorlogen elders, vaak om de handelsbelangen van de republiek veilig te stellen.

Lange tijd had de republiek dan ook een omvangrijke vloot, hoewel deze niet altijd even sterk was. Zeeoorlogen en zeeslagen spraken destijds zeer tot de verbeelding en vlootaanvoerders waren mannen van aanzien en werden goed betaald en hogelijk geëerd. Wat ook niet weinig tot de verbeelding sprak, was dat vlootaanvoeders vaak op zee tijdens oorlogshandelingen het leven lieten. Menig zeeheld uit de zeventiende eeuw werd dan ook met pracht en praal begraven. Veel van die graven zijn nog steeds te bewonderen en zijn mooie getuigen van een roemrijke verleden.

Praalgraf De Ruyter

Het praalgraf van Michiel de Ruyter in de Nieuwe Kerk te Amsterdam.

Praalgraf Jan van Galen

Het praalgraf van Jan van Galen in de Nieuwe Kerk te Amsterdam.

Praalgraf Piet Hein

Het praalgraf van Piet Hein in de Oude Kerk te Delft.

Maarten Tromp

Het praalgraf van Maerten Tromp in de Oude Kerk te Delft.

Willem Joseph van Gendt

Het praalgraf van Willem Joseph van Gendt in de Domkerk te Utrecht.

De Ruyter Evertsen Maarten Tromp Piet Hein Wilhelm van Ghent

Witte de With Cornelis Evertsen de Oude Tjerk Hiddeszoon de Vries Cornelis Tromp Cornelis Evertsen de Jongste

De serie postzegels met Nederlandse zeehelden, 19434-1944.
Eerste rij: Michiel de Ruyter, Johan Evertsen de Oude, Maerten Tromp, Piet Hein en Willem Joseph van Ghent.
Tweede rij: Witte de With, Cornelis Evertsen de Oude, Tjerk Hiddeszoon de Vries, Cornelis Tromp en Cornelis Evertsen de Jongste.

Top-40 van Nederlandse zeehelden uit de zeventiende eeuw

Ontleend aan Ronald Prud'homme van Reine, 'Zeehelden', p. 153-154.

 1. Michiel de Ruyter (1607-1676) Gesneuveld in de slag bij Agosta. Praalgraf in de Nieuwe Kerk te Amsterdam.
 2. Maerten Tromp (1598-1653) Gesneuveld in de slag bij Ter Heijde. Praalgraf in de Oude Kerk te Delft.
 3. Cornelis Tromp (1629-1691) Aan ziekte overleden. Familiegrafkelder te Delft
 4. Piet Hein (1577-1629) Gesneuveld in gevecht met Oostender kaperschepen. Praalgraf in de Oude Kerk te Delft.
 5. Witte de With (1599-1658) Gesneuveld in de slag in de Sont. Praalgraf in de Laurenskerk te Rotterdam.
 6. Jacob van Wassenaer van Obdam (1610-1665) Gesneuveld in de slag bij Loewsoft. Praalgraf in de Oude Kerk te Den Haag.
 7. Jan van Galen (1604-1653) Gesneuveld aan de gevolgen van verwondingen opgelopen bij de slag bij Livorno. Praalgraf in de Nieuwe Kerk te Amsterdam.
 8. Johan Evertsen de Oude (1600-1666)
 9. Jacob van Heemskerk (1567-1607)
10. Pieter Florisz. (ca. 1606-1658)
11. Aert van Nes (1626-1693)
12. Adriaen Banckert (ca. 1620-1684)
13. Cornelis Evertsen de Oude (1610-1666)
14. Willem Joseph van Ghent (1626-1672) Gesneuveld in de slag bij Solebay. Praalgraf in de Domkerk te Utrecht.
15. Egbert Kortenaer (ca. 1605-1665) Gesneuveld in de slag bij Lowesoft. Praalgraf in de Laurenskerk te Rotterdam.
16. Abraham van der Hulst (1619-1666)
17. Hendrick Lonck (1568-1638)
18. Tjerk Hiddeszoon de Vries (1622-1666) Gesneuveld in de Vierdaagse Zeeslag. Grafmonument in de Grote Kerk van Harlingen; echter verwoest.
19. Isaac Sweers (1622-1673)
20. Gerard Callenburgh (1642-1722)
21. Gilles Schey (1644-1703)
22. Auke Stellingwerf (1635-1665)
23. Jan Meppel (1609-1669)
24. Cornelis Janszoon de Haen (1580-1633)
25. Cornelis Evertsen de Jongste (1642-1706)
26. David Vlugh (1611-1673)
27. Joost Banckert (ca. 1597-1647)
28. Philips van Dorp (1587-1652)
29. Cornelis Evertsen de Jonge (1628-1679)
30. Geleyn Evertsen (1655-1721)
31. Joos de Moor (1548-1618)
32. Philips van Almonde (1644-1711)
33. Willem van der Zaen (1621-1669)
34. Jan van Brakel (1638-1690)
35. Johan de Liefde (ca. 1619-1673)
36. Willem Bastiaenszoon Schepers (1619-1704)
37. Volckert Schram (1622-1673)
38. Engel de Ruyter (1649-1683)
39. Jan van Nes (1631-1680)
40. Govert 't Hoen (1597-1666)