Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

CN Parkinson. De Wet van Parkinson - oefeningen in beleid. Scheltema & Holkema, Amsterdam, 1958. Vertaling van: Parkinson's law; or, The pursuit of progress, 1958.

CN Parkinson. De tweede wet van Parkinson - tering, nering en regering. Scheltema & Holkema, Amsterdam, 1960. Vertaling van: The law and the profits, 1960.

Parkinson's law

De Wet van Parkinson

Ceryl Northcote Parkinson'Arbeid dijt uit naarmate er meer tijd beschikbaar is voor zijn voltooiing'. Met deze zin begint het boek 'De Wet van Parkinson' uit 1958 van Ceryl Northcote Parkinson. In 1960 verschijnt een tweede boek van de hand van Parkinson ' De tweede Wet van Parkinson'. Dit boek begint met de zin: 'Uitgaven stijgen tot het inkomenspeil bereikt is'. Deze twee beginzinnen heten sindsdien de Eerste en de Tweede Wet van Parkinson. In de jaren daarna zijn steeds meer Wetten van Parkinson ontstaan. Inmiddels zijn er meer dan tien ' wetten' die aan Parkinson worden toegeschreven.

Parkinson

Parkinson was een Engels econoom die onder andere het functioneren van overheidsorganisaties bestudeerde. Zo heeft hij zijn eerste wet 'ontdekt' bij de bestudering het Britse Ministerie van Koloniën. Hij stelde vast dat het aantal ambtenaren van dit ministerie in de loop der jaren steeds toenam. Veel opmerkelijker was echter dat dit aantal niets te maken had met de omvang van de koloniën. Sterker nog: terwijl het aantal Britse koloniën na de Tweede Wereldoorlog sterk afnam, bleef het aantal ambtenaren bij het Ministerie van Koloniën toenemen!

Steeds meer ambtenaren

De eerste twee boekjes van Parkinson, overwegend pseudo-wetenschappelijk van aard, lijken vooral bedoeld om het gemoed te luchten over de spilzieke overheid. Een overheid die steeds meer bureaucraten aanstelt (met navenant toenemende kosten) en bovendien de uitgaven steeds meer verhoogt (en daarmee de belastingen). Tegenover deze toenames staat, volgens Parkinson, geen enkele vermeerdering van prestatie. Uitvoerige tirades zijn gewijd aan de in de ogen van Parkinson waanzinnige mechanismen die dit systeem aandrijven. Parkinson kwam op het idee voor zijn eerste wet door het bestuderen van ambtelijke organisaties. Zo stelde hij vast dat het aantal ambtenaren bij het Britse Ministerie van Koloniën voortdurend toenam. Het aantal koloniën nam na de Tweede Wereldoorlog echter juist sterk af. Parkinson leidde hieruit af dat de omvang van een ambtelijke organisatie onafhankelijk is van de omvang van het werk van de organisatie. Hij heeft dit op onnavolgbare wijze geïllustreerd aan de hand van de ambtenaar X. Het verhaal over de ambtenaar A, later door anderen Alfred genoemd, is legendarisch geworden. In dit verhaal dat begint met één ambtenaar, wordt de wonderlijke vermenigvuldiging van de omvang van het ambtenarenapparaat uitgelegd.

Onverminderd populair

De populariteit van de Wetten van Parkinson moet ongetwijfeld worden toegeschreven aan de als intuïtief ervaren juistheid ervan. Op de één of andere manier lijkt de geldigheid van de Wetten van Parkinson boven elke twijfel verheven. Of zoals Parkinson zelf zegt 'een dagelijkse ervaring, onmiddellijk na haar formulering manifest en even duidelijk als eenvoudig'. In de loop der jaren zijn er vele wetten van Parkinson ontstaan. Het is onwaarschijnlijk dat deze alle van Parkinson zelf afkomstig zijn. Een aantal van deze nieuwe wetten zijn bovendien varianten op de eerste. En eigenlijk gaat het daarom vaak om hetzelfde. Gegeven een bepaald criterium (in tijd, geld, ruimte) is er een variabele waarvan de waarde zich aanpast aan dit criterium ongeacht de waarde van dit criterium.

Uit onverwachte hoek is een bewijs voor de tweede Wet van Parkinson opgedoken. Albert Heijn, de grootgrutter, verrastte ons er een keer mee in de landelijke dagbladen.
De Wet van Parkinson en Albert Heijn