Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

 

Fritz Haber

Fritz HaberFritz Haber is vooral de geschiedenis ingegaan als degene die de industriële synthese van ammoniak mogelijk heeft gemaakt. Hij krijgt hiervoor de Nobelprijs voor scheikunde 1918. De toekenning van de prijs is later bekritiseerd, omdat de uitvinding van Haber ook de industriële productie van springstoffen mogelijk heeft gemaakt. Er is wel beweerd dat de uitvinding van Haber en de daarop volgende industriële opschaling van het syntheseproces door Bosch de Eerste Wereldoorlog enige jaren heeft verlengd.

Zijn eerste vrouw, Clara Immerwahr, pleegde in 1915 zelfmoord, omdat zij, zelf van origine een chemica, niet kon leven met hetgeen haar man nastreefde. Al eerder had zij zijn activiteiten op het gebied van gifgassem omschreven als 'Perversion der Wissenschaft'.

Haber, geboren in 1868, had zijn wortels in Pruisen. Zijn houding ten opzichte van de overheid was in de beste Pruisische traditie: gehoorzaamheid aan de onfeilbare staat. In dit licht moet ook bezien worden dat Haber tijdens de oorlog onderzoek deed naar de mogelijkheid van het gebruik van strijdgassen op het slagveld. Haber was verantwoordelijk voor het eerste gebruik van strijdgassen. Op 22 april 1915 vond bij Ieper onder zijn leiding de eerste aanval met chloorgas plaats. De afloop van de oorlog greep Haber erg aan. Hij voelde zich mede verantwoordelijk voor de ondergang van zijn land. Als een bijdrage aan de oplossing van het probleem van de immense herstelbetalingen die Duitsland opgelegd kreeg, stortte Haber zich op onderzoek om goud uit zeewater te winnen: een hopeloze zaak zoals hij zelf ook na enige jaren inzag.

Dit negatieve beeld van Haber is niet geheel terecht. Als chemicus heeft hij vele, uitermate belangrijke bijdragen aan de wetenschap geleverd. Een merkwaardig detail is nog dat in 1986 een boek verscheen met als titel The Poisonous Cloud. Chemical Warfare in the First World War van de hand van Hugo Haber, inderdaad een zoon van.

Fritz Haber (tweede van links) legt de werking van gifgas uit.

Fritz Haber (tweede van links) legt de werking van gifgas uit.
Foto © The Heritage of the Great War.